Duela urte asko, XX. mendean, “banderen gerra” delakoa piztu zen Euskadin. Araudiak behartzen zituen udalak –baita gaur egun ere– Espainiako bandera kokapen lehenetsian jartzera tokiko jaiegunetan.

Udalek, gehienak EAJk gobernatuak, araua bete behar izan zuten. Ezker abertzaleak, berriz, gogor kritikatu zituen alkateak garai hartan. Erregidore jeltzaleen erabakiek kale istiluak eragin zituzten, eta behin baino gehiagotan Ertzaintzarekin liskar larriak eragin zituzten. Ez ditut inoiz ahaztuko Bilboko Aste Nagusian hainbat urtetan behin eta berriz gertatu ziren indarkeria-gertakaria haiek. Hortik dator “banderen gerra” esamoldea, indarkeriazko ekintzen segida hura izendatzeko.

“Banderen gerra” duela urte batzuk amaitu zen. Haren amaiera ez zen gertatu legeak aldatu zirelako, baizik eta ezker abertzaleak udal-boterea lortu zuelako herri askotan. Orduan, azukre koxkor bat ur baso batean bezala disolbatu zen tabua.

Gertakari haiek etorri zaizkit gogora EH Bilduk gobernatzen dituen bi udaletako udaltzainak Intxaurrondoko Guardia Zibilaren kuartelean tiro-praktikak egiten aritu direla jakitean. Bitxiak dira gero gogoaren bidezidorrak!

Euskal Herriko Poliziaren Ikastegia Euskadiko polizia-prestakuntzarako erreferentziazko erakundea izatea ez dirudi nahikoa arrazoi izan denik bi udal horietako udaltzainek bertan praktikak egiteko.

2019ko martxoaren 14an, Jon Darpón Eusko Jaurlaritzako Osasuneko sailburuak dimisioa eman zuen, Osakidetzaren 2016-2017ko lan-eskaintza publikoan izandako ustezko irregulartasunen ondorioz sortutako krisi politikoagatik. Iñigo Urkullu lehendakariak, bere gogoz kontra, dimisioa onartu zion.

Kontua da zenbait espezialitatetako azterketen edukia filtratu zela zioten salaketak izan zirela. Osakidetzako zuzendari nagusiaren eta Giza Baliabideetako zuzendariaren irteera eragin zuen krisiak.

Jon Darponek ez zuen dimititu kondenatua izan zelako, ezta ustezko filtrazioetan parte hartu zuela judizialki egiaztatuta geratu zelako ere. Zuzentzen zuen sailari eragiten zion krisi baten ondorio politikoak bere gain hartu zituelako egin zuen.

Dimisioa eman eta astebetera, Elkarrekin Podemos-en ekimen bat bozkatu behar zen Eusko Legebiltzarrean, eta oposizio osoak babestu behar zuen (38 boto behar zituen, EH Bilduk 18 eserleku, Elkarrekin Podemosek 11 eserleku, Alderdi Popularrak 9 eserleku), sailburua gaitzesteko. EH Bilduk oso jarrera kritikoa izan zuen Darpón sailburuarekin. Gaitzespenarekin bat egiteaz gain, kargutik kentzea eskatu zuen.

Joan den azaroaren 3an, Oscar Puente ministroak Kongresuko Diputazio Iraunkorrean egindako agerraldian, EH Bilduk ez zuen haren dimisioa eskatu. Izan ere, PSOErekin batera, hori egin ez zuen talde bakarra izan zen. Talde sozialistaren kasuan guztiz normala zen horrelakorik ez egitea; espero zitekeena.

Ministroaren dimisioa eskatu beharrean, istripuaren arrazoiak argitzeko ikerketa independentea eskatu zuen EH Bilduk eta, behin ikerketa horren ondorioak ezagututa, erantzukizunak argitzeko unea litzateke (“erortzen dena erortzen dela” bere bozeramailearen hitzetan).

Bi kasuetan, Osakidetzan eta trenbideko istripuan, ez da judizialki frogatu eragindako arduradun politikoen erantzukizun pertsonala.

Harridura sortu zuen (ustezko) filtrazioen kasuan gertatutakoak, EH Bilduren iritziz, sailburuaren dimisioa edo kargu-uztea merezi izatea, eta AHTaren istripuaren kasuan, berriz, gertatutakoak ministroaren kargu-uztea edo dimisioa merezi ez izatea.

Egia esan –eta hau zinez harrigarria da–, Puentek berak baino jarrera “Puentezaleagoa” izan zuen EH Bilduk; izan ere, Puentek agerraldian esan zuen “Espainia bezalako herrialde bateko garraio ministro batek ezin duela bere karguan jarraitu urtebete baino gutxiagoan horrelako bi istripu larrirekin”. Eta Gobernuko presidentea bera ere baino “Puentezaleagoa” ere bai; gogora ditzagun Sánchezen hitzak: “Hau ez da onargarria Espainia bezalako herrialde batentzat”.

Halaber, txunditzeko modukoa da EH Bilduk arduradun politikoaren dimisioa eskatu duen gertakarien larritasunaren eta gauza bera egin ez duen gertakarienaren arteko kontrastea. Gertatu izan balira ere (kasua epaiaren zain dago), filtrazioetatik pertsona batek aterako zukeen etekina. Bi istripuetatik, berriz, berrogei eta sei (Adamuz) eta hirurogei eta bederatzi (Urda) pertsona hil dira.

Politika eta koherentzia ez dira, ez, lagun minak, badakit. Koherentzia handiegiak desberdinen arteko akordioak eragozten ditu eta ideien eta politiken eboluzioa zaildu edo ezinezko egiten du. Horregatik ez da komenigarria koherentzia sakralizatzea. Denok izan gara, noizbait eta neurri batean, inkoherente; hori ez da nahitaez txarra. Baina mugak daude.

Aipatu berri ditudan kontu hauek guztiek –banderenak, tiro-praktikenak eta kargu politikoen ardurenak— Ralph Waldo Emerson filosofo transzendentalistaren aipu xelebre bat ekarri didate gogora. Honela dio:

A foolish consistency is the hobgoblin of little minds, adored by little statesmen and philosophers and divines.

Euskaraz:

Koherentzia ergel bat gogo txikiko iratxoa da, politikari eta filosofo eta predikari txikiek gurtzen dutena.

Esango nuke EH Bilduren patuak zuzentzen dituztenek ez dutela hartzen euren burua politikari, filosofo edo predikatzaile txikitzat. Ez dirudi, ez.